In steden zie je ze steeds vaker. Jongeren op een fatbike, een elektrische fiets met dikke banden die tot 25 kilometer per uur kan halen. Met de stijgende populariteit groeit ook het debat over de veiligheid. Omdat fatbikes in Vlaanderen en Brussel niet apart geregistreerd worden, zijn er geen algemene cijfers over het aantal ongevallen.
Om daar zicht op te krijgen, werkten de 12 ziekenhuizen van het Antwerps Trauma Netwerk samen met nws.nws.nws. Een maand lang registreerden alle ziekenhuizen de ongevallen met fatbikes, maar ook gewone fietsen, elektrische fietsen, e-steps en speedpedelecs. 16 spoedafdelingen van AZ Herentals, AZ Klina, AZ Monica, AZ Sint-Blasius, AZ Sint-Maarten, AZ Turnhout, AZ Voorkempen, Heilig Hart Lier, VITAZ, ZAS (campus Cadix, Augustinus, Middelheim, Vincentius en Palfijn), Ziekenhuis Geel en UZA werkten mee aan de registratie. Ook de leeftijd, het type letsel, de helmdracht, het tijdstip van het ongeval en een eventuele opname of operatie werd bijgehouden.
In totaal meldden 1.598 patiënten zich na een ongeval met een tweewieler. In 24 gevallen (1,5%) ging het om een fatbike.
Opvallend is dat 3 op 4 bestuurders van fatbikes jonger waren dan 18 jaar. Bij 8 op de 10 fatbike-ongevallen droeg de patiënt geen helm. Snij- en schaafwonden kwamen het vaakst voor (72%) bij ongevallen met een fatbike, bijna de helft (46%) liep een botbreuk op. Opnames of operaties waren niet nodig.
“Het aandeel fatbike-ongevallen is voorlopig beperkt in deze steekproef, maar de cijfers vragen nuance”, zegt dr. Philip Verdonck, coördinator van het Antwerps Trauma Netwerk. “In Vlaanderen is de fatbike nog een relatief nieuw vervoersmiddel. In Nederland, waar fatbikes al langer populair zijn, ziet men een duidelijke stijging van ongevallen, vaak met ernstige letsels. Mogelijk zet die evolutie zich ook hier verder.”
Fatbikes halen hogere snelheden dan klassieke fietsen en zijn minder wendbaar, wat extra aandacht vraagt in het verkeer. Enkele tips: “Hou je aan de toegelaten maximumsnelheid: hoe hoger de snelheid, hoe groter de kans op zwaardere letsels. Hou ook rekening met andere weggebruikers, die je snelheid mogelijk fout inschatten. En het belangrijkste advies blijft: draag een helm. Het vermindert de kans op een ernstig hoofdletsel met maar liefst 60 tot 70%.”
Een helm dragen blijft een van de eenvoudigste manieren om risico’s te beperken, voor álle tweewielers. 1 op de 5 slachtoffers van tweewielerongevallen heeft een hoofdletsel. De helmdracht blijft laag: bij ongevallen met gewone fietsen draagt 26% een helm, bij e-bikes 32%. Bij e-steps, waar 1 op 3 ongevallen gebeurt met minderjarigen, draagt nog geen 5% een helm. Bij speedpedelecs is, vermoedelijk dankzij de wettelijke verplichting, de helmdracht het grootst (95%).
Het grootste aandeel ongevallen blijft gelinkt aan gewone fietsen (704), gevolgd door e-bikes (399), e-steps (204) en speedpedelecs (60). De opkomst van nieuwe vervoersmiddelen maakt het verkeer steeds diverser en complexer. Die toenemende complexiteit en veelheid van verschillende weggebruikers vraagt een ruim maatschappelijk debat, waar naast regelgeving ook infrastructuur belangrijk is.
“Jongeren bewegen zich vandaag in een verkeersomgeving die snel verandert. Goed leren omgaan met snelheid, verschillende vervoersmiddelen en risico’s is essentieel. Als Antwerps Trauma Netwerk blijven we inzetten op dataregistratie en geven we het advies om je steeds veilig en goed herkenbaar te verplaatsen in het verkeer”, besluit Verdonck.
Veiligheidsnieuws is hét vakblad voor preventieadviseurs. Het bevat artikels, praktijkcases, nieuwe trends, onderzoeken … Het verschijnt 4 maal per jaar (72 pagina's) in maart, juni, september en december met een oplage van meer dan 8.000 exemplaren (6.500 print en 1.500 digitaal).
