Volgens Niels is één van de grootste problemen dat er geen eenduidige wettelijke definitie bestaat van een besloten ruimte. Verschillende organisaties hanteren eigen omschrijvingen, maar in de regelgeving blijft het vaag. Daardoor herkennen veel preventieadviseurs het risico niet altijd, zeker in niet-industriële omgevingen. Dit zorgt voor een belangrijke kenniskloof.
Om dit probleem aan te pakken, stelt Verbois een praktische definitie voor op basis van drie criteria. Een ruimte kan als “besloten” beschouwd worden wanneer ze niet bedoeld is voor langdurig verblijf, moeilijk toegankelijk of evacueerbaar is, en/of een gevaarlijke atmosfeer kan bevatten (zoals zuurstoftekort of schadelijke gassen). Belangrijk is dat niet alle criteria tegelijk aanwezig moeten zijn: één element kan al voldoende risico vormen.
Het risico beperkt zich niet tot tanks of silo’s. Ook alledaagse ruimtes zoals technische lokalen, kruipkelders, serverruimtes of ondergrondse installaties kunnen gevaarlijk zijn. Vaak komen mensen er zelden, is de toegang beperkt of is evacuatie moeilijk. Dit maakt ze potentieel risicovol, zelfs zonder duidelijke aanwezigheid van gevaarlijke stoffen.
Om preventieadviseurs te helpen, ontwikkelde Verbois samen met collega’s een toegankelijke methode. Via een flowchart beantwoorden gebruikers eenvoudige ja/nee-vragen, waarna ze in één van vier gevarenklassen terechtkomen. Elke klasse bevat concrete voorbeelden en bijhorende maatregelen. Het doel is niet om een volledige analyse te vervangen, maar om een laagdrempelig startpunt te bieden.
De aanpak onderscheidt vier niveaus. De eerste klasse omvat ruimtes met een laag risico, zoals technische lokalen waar weinig mensen komen. In hogere klassen nemen de risico’s toe door factoren zoals moeilijke evacuatie, gevaarlijke atmosfeer of bijkomende gevaren zoals mechanische risico’s of risicovolle activiteiten (bijvoorbeeld lassen). Hoe hoger de klasse, hoe uitgebreider de nodige maatregelen en analyses.
Een centrale boodschap is dat men niet mag wachten tot er zich een probleem voordoet. Preventie begint bij het vooraf nadenken over mogelijke risico’s en werkzaamheden. Zelfs wanneer taken worden uitbesteed aan externe firma’s, blijft de opdrachtgever verantwoordelijk voor veiligheid en moet hij voldoende kennis hebben om risico’s correct in te schatten en op te volgen.
Een opvallend element in de aanpak is de aandacht voor de menselijke factor. Niet alleen technische risico’s spelen een rol, maar ook eigenschappen van de werknemer, zoals stressbestendigheid of claustrofobie. In noodsituaties kan paniek het verschil maken tussen een succesvolle redding en een ernstig ongeval, wat dit aspect extra belangrijk maakt.
Tot slot benadrukt Verbois het belang van verdere sensibilisering en een duidelijke, uniforme definitie in de toekomst. Meer opleiding, betere communicatie en sectoroverschrijdende aandacht kunnen helpen om risico’s sneller te herkennen en ongevallen te verminderen. Het uiteindelijke doel is niet om alle incidenten uit te sluiten, maar wel om ze aanzienlijk te beperken door betere voorbereiding en kennis.
Veiligheidsnieuws is hét vakblad voor preventieadviseurs. Het bevat artikels, praktijkcases, nieuwe trends, onderzoeken … Het verschijnt 4 maal per jaar (72 pagina's) in maart, juni, september en december met een oplage van meer dan 8.000 exemplaren (6.500 print en 1.500 digitaal).