
De regelgeving wil de hoeveelheid verpakkingen beperken, hun gewicht en volume verminderen, verpakkingsafval vermijden, en hergebruik en hoogwaardige recyclage van verpakkingen bevorderen. Hoewel veel verplichtingen pas de komende jaren gefaseerd worden ingevoerd, worden kmo's die rechtstreeks aan klanten in andere EU-landen verkopen geconfronteerd met extra administratie en bijkomende kosten.
De Europese Commissie publiceerde een FAQ om een antwoord te formuleren op de vele vragen die deze regelgeving meebrengt.
Verordening (EU) 2025/40 stelt een geharmoniseerd wettelijk kader vast voor verpakkingen en verpakkingsafval in de hele Europese Unie. Het belangrijkste doel is de goede werking van de interne markt te waarborgen en tegelijkertijd de milieu- en gezondheidseffecten van verpakkingen gedurende hun volledige levenscyclus aanzienlijk te verminderen.
De verordening vervangt Richtlijn 94/62/EG en voert duidelijkere, strengere en meer uniforme vereisten in voor alle marktdeelnemers en lidstaten. Daarmee wil ze de overgang naar een circulaire economie bevorderen.
Het toepassingsgebied van de verordening is ruim. Ze is van toepassing op alle verpakkingen die op de EU-markt worden gebracht, ongeacht of ze leeg of gevuld zijn, uit welk materiaal ze bestaan en of ze binnen de Europese Unie worden geproduceerd of uit derde landen worden ingevoerd. Ook al het verpakkingsafval dat binnen de EU ontstaat, valt onder de verordening.
Verpakking wordt ruim gedefinieerd als elk artikel dat bedoeld is voor het bevatten, beschermen, hanteren, leveren of presenteren van producten, met inbegrip van de onderdelen ervan. Artikelen die een integraal onderdeel vormen van een product en samen met dat product worden weggegooid, zijn echter uitgesloten van het toepassingsgebied.
De EU-lidstaten moeten de hoeveelheid verpakkingsafval per inwoner aantoonbaar verminderen ten opzichte van 2018, met 5% in 2030, 10% in 2035 en 15% in 2040.
Het minimale gehalte recyclaat (recycled content) in kunststofverpakkingen gaat de komende jaren stap voor stap omhoog. Daarbij wordt een onderscheid gemaakt tussen verschillende soorten plastic verpakkingen, o.a. contactverpakkingen voor voeding, plastic drankflessen, niet-voedselverpakkingen, etc…
Artikel 25 van de regelgeving stelt dat vanaf 1 januari 2030 bepaalde verpakkingstypes niet langer op de EU-markt mogen worden gebracht. De concrete verboden zijn opgesomd in bijlage V. Uiteraard roepen die verbodsbepalingen veel praktische vragen op. Om deze te kunnen beantwoorden moeten de aangekondigde “guidelines” afgewacht worden. De guidelines die de Europese Commissie zal opstellen omtrent artikel 25/bijlage V zullen in principe beschikbaar zijn vanaf 12 februari 2027. Die guidelines zullen extra informatie en verduidelijking bevatten omtrent o.a. de scope van de verboden, de definitie en de toepassing van uitzonderingen.
De etikettering moet geharmoniseerd worden binnen de EU-lidstaten. Dit betekent dat dezelfde symbolen en markeringen worden gebruikt in alle landen, zodat er geen verwarring ontstaat bij consumenten. Er komen uniforme labels voor afvalscheiding, zodat consumenten duidelijk kunnen zien hoe verpakkingsmaterialen moeten worden gescheiden en verwerkt. Een verplichte, gestandaardiseerde etikettering van verpakkingen zal ingevoerd worden, evenals diverse informatieverplichtingen. De specifieke details zullen in verdere uitvoeringsbesluiten (“implementing acts”) worden vastgelegd. Bedrijven krijgen een overgangsperiode om hun verpakkingen aan te passen.
Fabrikanten en importeurs worden verplicht er voor te zorgen dat het gewicht en het volume van de verpakkingen tot een minimum worden beperkt, behalve voor verpakkingen die bedoeld zijn om producten te beschermen. Bij die laatste uitzondering geldt de voorwaarde dat deze verpakkingen al werden gebruikt op de datum van inwerkingtreding van de Verordening. Bedrijven mogen geen onnodig grote en/of zware verpakkingen gebruiken zoals dubbele wanden waarbij men de inhoud bewust groter laat lijken. Ze zullen moeten aantonen dat hun verpakkingen zo minimaal mogelijk zijn.
In België kennen we het begrip “verpakkingsverantwoordelijke” als diegene die verpakte producten als producent en/of als invoerder op de Belgische markt brengt. Je wordt ook als verpakkingsverantwoordelijke beschouwd als je verpakte producten rechtstreeks invoert voor eigen verbruik. Elke verpakkingsverantwoordelijke is verantwoordelijk voor de Uitgebreide Producentenverantwoordelijkheid (UPV) voor verpakkingen. De meeste ondernemingen voldoen aan die verplichting door aan te sluiten bij het erkende organisme Fost Plus en/of Valipac.
De PPWR-verordening vervangt de Belgische term “verpakkingsverantwoordelijke” door een nieuw uniform Europees concept “producent”. Een producent is vergelijkbaar met een verpakkingsverantwoordelijke maar is toch niet helemaal hetzelfde. De grootste verandering doet zich voor bij de huidige verpakkingsverantwoordelijken type C. Dat zijn bedrijven die verpakte producten importeren voor eigen verbruik. De bedrijfsmatige verpakkingen daarvan blijven achter in het bedrijf. Deze ondernemingen zullen in de meeste gevallen geen producent zijn in de nieuwe PPWR-regelgeving. Hun buitenlandse leverancier zal “producent” zijn. Die buitenlandse leverancier moet zich in principe aansluiten bij een in België erkend organisme voor uitgebreide producentenverantwoordelijkheid. Voor bedrijfsmatige verpakkingen kan men daarvoor terecht bij het erkende organisme Valipac.
Bedrijven die Verpakkingsverantwoordelijken type C zijn worden aangeraden om hun leveranciers te contacteren en er bij deze op aan te dringen om vanaf 12 augustus 2026 aan te sluiten bij het erkende organisme Valipac.
Om ondernemingen te helpen bij de correcte identificatie van de “producent” heeft de Interregionale Commissie voor de UPV (EPRiBEL) een handige beslissingsboom uitgewerkt. Die laat toe om op een snelle manier de producent te identificeren in tal van praktische cases.
De PPWR-verordening verplicht elke “producent” met uitgebreide producentenverantwoordelijkheid (UPV) om zich te registreren in het nationale producentenregister. Die verplichte producentenregistratie treedt in werking op 12 augustus 2026 en wordt in België geïmplementeerd via het Interregionaal Samenwerkingsakkoord Verpakkingsafval.
Bedrijven die geen lid zijn van Fost Plus en/of Valipac kunnen deze registratie rechtstreeks laten uitvoeren via de overheidsinstelling EPRiBEL (voorheen Interregionale Verpakkingscommissie). Daarvoor zal een retributie verschuldigd zijn.