De sorteeranalyse geeft een waardevolle inkijk in het sorteergedrag van Vlaamse bedrijven. Hoewel het onderzoek gebaseerd is op een steekproef, levert het een betrouwbaar beeld op van welke materialen nog te vaak in het restafval belanden. Dankzij die momentopname kan men beter inschatten waar het beleid moet worden aangescherpt en waar extra communicatie richting bepaalde doelgroepen noodzakelijk blijft. De studie kadert binnen het Lokaal Materialenplan, wordt gefinancierd via Cmartlife en bouwt verder op de eerdere sorteeranalyses van 2017 en 2021-2022, om zo de resultaten te kunnen vergelijken.
Uit de recente sorteeranalyse bedrijfsrestafval die OVAM publiceerde, blijkt dat gemiddeld 34% van het uitgesorteerde afval uit afzetcontainers bestaat uit fracties die volgens de geldende regelgeving verplicht selectief ingezameld hadden moeten worden. In de sorteeranalyse van 2021-2022 was dit nog 43%. Bij rolcontainers gaat het om gemiddeld 40% verplicht in te zamelen fracties. In de sorteeranalyse van 2021-2022 was dit nog 55%. We zien dus een positieve trend, maar merken toch nog verbeterpunten. Zo worden bedrijfsmatige verpakkingen van papier of karton nog te gemakkelijk bij het restafval in afzetcontainers gegooid. Bij rolcontainers zien we dan weer een stijging van het pmd-afval ten opzichte van de vorige sorteeranalyse. De resultaten van de huidige sorteeranalyse op niet-sectorgebonden bedrijfsrestafval uit zowel afzet- als rolcontainers werden vergeleken met de nulmeting van 2017 en de vervolgmeting van 2021-2022.
Het is niet eenvoudig om onze resultaten te vergelijken met die van andere regio’s. Sorteerplichten verschillen sterk van land tot land en ook de manier waarop analyses worden uitgevoerd, loopt uiteen. Bovendien is de Vlaamse context vrij uniek: nergens anders zijn afvalinzamelaars in die mate mee verantwoordelijk voor het controleren van sorteerfouten bij hun klanten. Dat systeem is voor hen niet altijd evident, maar het heeft wel mee gezorgd voor een duidelijke bewustwording bij bedrijven. De wetenschap dat sorteerfouten opgemerkt en teruggekoppeld worden, zet organisaties zichtbaar aan tot betere scheiding van hun afval. Deze visuele controle heeft de belangrijkste impact op het sorteergedrag bij bedrijven.
Die gedragsverandering wordt versterkt door andere beleidsmaatregelen, zoals de verplichting om restafval sinds begin dit jaar te factureren op basis van het werkelijk aangeboden gewicht. Bedrijven voelen daardoor rechtstreeks de impact van slecht sorteren. Vooral voor zwaardere stromen - denk aan keukenafval of hout - wordt verwacht dat die financiële prikkel tot merkbare verbeteringen zal leiden. Die resultaten zullen pas gemeten kunnen worden bij de volgende sorteeranalyse in 2029.
Met de uitbreiding van sorteerplichten worden er zo stappen richting een streng maar helder kader gezet dat bedrijven helpt om hun materialen maximaal in de kringloop te houden.
In sectoren waar veel verpakkingen circuleren, merkt men nog steeds dat bepaalde fracties, zoals PMD, té vaak in rolcontainers (de kleinere containers op wieltjes) terechtkomen. Bij afzetcontainers (grotere containers die op vrachtwagens worden gezet) blijft papier en karton een hardnekkige reststroom, hoewel de recyclagemogelijkheden daar bijzonder groot zijn. Dat zijn belangrijke signalen. Samen met Fost Plus en Valipac wordt er bekeken welke gerichte acties nodig zijn om bedrijven in die sectoren nog beter te ondersteunen.
Ook technologische innovatie zal een steeds grotere rol spelen. Moderne beeldtechnologie en AI bieden nieuwe mogelijkheden om sorteerfouten beter te detecteren en bedrijven gerichter feedback te geven. Daarnaast evolueert ook nasortering verder, als aanvullende stap om verliezen te beperken. Maar die technologie mag nooit een excuus worden om minder goed te sorteren aan de bron.
In een geopolitieke context waarin grondstoffen schaarser en duurder worden, is het meer dan ooit essentieel dat we elk waardevol materiaal zo lang mogelijk in de kringloop houden. De huidige sorteeranalyse toont dat Vlaamse bedrijven vooruitgang boeken, maar ook dat volgehouden aandacht noodzakelijk blijft. Met duidelijke regels, gerichte begeleiding en innovatieve hulpmiddelen is het mogelijk om dat momentum vast te houden en verder uit te bouwen.
Veiligheidsnieuws is hét vakblad voor preventieadviseurs. Het bevat artikels, praktijkcases, nieuwe trends, onderzoeken … Het verschijnt 4 maal per jaar (72 pagina's) in maart, juni, september en december met een oplage van meer dan 8.000 exemplaren (6.500 print en 1.500 digitaal).
