De nieuwe regelgeving heeft tot doel de milieu-impact van industrie en intensieve veeteelt verder te beperken en zo de bescherming van mens en milieu te versterken.
Wat verandert er?
- Uitbreiding van de scope: nieuwe activiteiten worden opgenomen en het toepassingsgebied voor landbouwactiviteiten wordt verruimd.
- Strengere vergunningsvoorwaarden: gebaseerd op de beste beschikbare technieken (BBT), ondersteund door sectorale BREF-documenten met bindende conclusies.
- Efficiënter gebruik van hulpbronnen: nieuwe regels rond grondstoffen-, water- en energiegebruik.
- Meer verantwoordelijkheid voor exploitanten: met een grotere rol voor milieubeheer en extra aandacht voor zorgwekkende stoffen.
- Stimulans voor innovatie: maatregelen om de transitie naar een schone, circulaire en klimaatneutrale industrie te versnellen.
- Meer transparantie: verbeterde toegang tot milieu-informatie voor het publiek.
Enkele veranderingen
Uitbreiding informatieplicht
De algemene informatieplicht wordt uitgebreid, onder meer met:
- registratie en opvolging van monitoringsresultaten;
- acties bij lozingen met mogelijke impact op drinkwater;
- meldingen van schendingen van milieuvoorwaarden met potentieel risico voor mens en milieu.
De milieucoördinator
De rol van de milieucoördinator wordt aangepast en uitgebreid:
- bijkomende taak: ondersteuning bij het opstellen en opvolgen van het milieubeheersysteem (MBS);
- de erkenning van de milieucoördinator wordt afgeschaft (schrapping uit VLAREL);
- VLAREM II legt voortaan inhoudelijke voorwaarden vast zoals o.a. toepassen van codes goede praktijk, duidelijkheid en uitgebreidheid van documenten die door de MC worden opgemaakt, ondertekenen van documenten zoals de rondgangen en het jaarverslag, een verbod om vertrouwelijke data kenbaar te maken zelfs na het beëindigen van de functie, ...
- Aanstelling:
- de basisvoorwaarden en aanstellingsvoorwaarden worden herzien (link met basis studierichtingen en eventuele ervaringsvereisten).
- erkende milieucoördinatoren of kandidaten (aanvraag vóór 1 januari 2027) kunnen actief blijven op hun niveau;
- tot 1 januari 2027 blijft erkenning verplicht in bepaalde situaties (externe coördinatoren voor meerdere inrichtingen);
- Concreet betekent dit dat erkende milieucoördinatoren ook voor het jaar 2026 nog de jaarlijkse retributie verschuldigd zijn.
Daarnaast wordt de aanvullende opleiding in lijn gebracht met de nieuwe taak en geactualiseerd.
Het milieubeheersysteem
Het milieubeheersysteem (MBS) vervangt de decretale milieuaudit en wordt een centrale pijler van de bedrijfsinterne milieuzorg.
Het MBS omvat minstens:
- milieudoelstellingen en continue verbetering van prestaties;
- maatregelen rond afval, grondstoffen, water, energie, bodem, veiligheid en klimaat;
- opvolging van adviezen van de milieucoördinator;
- prestatie-indicatoren en benchmarking (BBT-conclusies) indien van toepassing;
- integratie van energie-audits of energiezorgsystemen (indien van toepassing);
- preventieve en corrigerende maatregelen.
Nieuwe categorieën
Er worden twee categorieën van bedrijven ingevoerd. Deze categorieën worden gelinkt met de rubrieken van de indelingslijst.
Categorie M1 (RIE-plichtige bedrijven):
- MBS operationeel tegen 1 juli 2027;
- verplichte extern audit van het MBS om de 3 jaar;
- eerste externe audit uiterlijk op 1 juli 2027.
De externe auditoren zijn deze zoals gebruikt bij het auditen van managementsystemen of voor EMAS
Categorie M2 (klasse 1-bedrijven met milieucoördinator):
- MBS verplicht tegen 1 juli 2028;
- geen verplichte externe audit, m.a.w. je mag zelf het MBS auditen.
VLAREM III
In VLAREM III worden er 2 nieuwe hoofdstukken toegevoegd in deel 2 algemene voorwaarden, nl.:
2.4 Milieubeheersysteem
Extra vereisten die aan het MBS worden toegevoegd zijn:
- inventaris van gevaarlijke chemische stoffen aanwezig of uitgestoten (incl. REACH art. 57-stoffen en stoffen van bijlage XVII beperkingenlijst);
- risicobeoordeling van de gevolgen van die stoffen voor mens en milieu;
- analyse van substitutiemogelijkheden of vermindering van emissies;
- eventueel een transformatieplan.
(REACH art. 57 omvat o.a. kankerverwekkende, mutagene, reprotoxische, PBT- en hormoonverstorende stoffen.)
2.5 Industriële transformatie
Voor bepaalde installaties wordt een transformatieplan verplicht.
Dit plan beschrijft hoe de exploitant de installatie tussen 2030 en 2050 zal omvormen naar een:
- duurzame
- circulaire
- hulpbronnenefficiënte
- klimaatneutrale werking (tegen uiterlijk 2050).
Inwerkingtreding
De aanpassingen naar aanleiding van de uitvoering van voormelde Verordening 2024/1244 zullen in een afzonderlijk regelgevend traject gevat worden vermits de veranderingen gepaard gaan met digitale uitdagingen en de omzettingstermijn van voormelde Richtlijn 2024/1785 zeer krap is, nl. uiterlijk 1 juli 2026.
Webinar
Op donderdag 4 juni organiseert het Departement Omgeving een Webinar over de omzetting van de Richtlijn Industriële Emissies, van 10u tot 11u30.
Meer informatie
Tijdens Prenne 78 op 18 juni 2026 in Gent kan je volgende sessies volgen rond milieu i.s.m. vmx: "Milieu 1 | Batterijverordening", "Milieu 2 | Valkuilen bij het interpreteren van brand- en explosiekarakteristieken", "Milieu 3 | Veiligheidsstudies voor windturbines", "Milieu 4 | Omzetting richtlijn RIE en IEPR verordening" en "Milieu 5 | Asbest- en sloopinventarisatie: Wat heb je wanneer nodig en enkele tips uit de praktijk".
Bron: vmx, Departement Omgeving
