Tijdens hun werkzame leven krijgen vrouwen te maken met verschillende hormoongerelateerde fasen, zoals menstruatie, zwangerschap en de overgang. Deze fasen kunnen gepaard gaan met gezondheidsklachten die het welzijn, de productiviteit en de inzetbaarheid beïnvloeden. Toch blijven deze klachten op de werkvloer vaak onderbelicht en rust er nog altijd een taboe op het onderwerp.
Aan het onderzoek namen 3.787 respondenten deel. Van de vrouwelijke werknemers tussen 15 en 75 jaar bevindt ongeveer 40% zich in de menstruele fase, 12% in de perimenopauze en 19% in de postmenopauze. De overige 29% valt buiten deze categorieën, bijvoorbeeld vanwege zwangerschap of medische ingrepen.
In totaal krijgt 80% van de vrouwen te maken met hormoongerelateerde gezondheidsklachten. Bij 46% komen deze soms voor en bij 34% regelmatig. Dat komt overeen met ongeveer 1,8 miljoen werkende vrouwen die soms klachten ervaren en 1,4 miljoen die regelmatig klachten ervaren.
De aard van de klachten verschilt per hormonale fase. In de menstruele fase worden onder meer vermoeidheid, prikkelbaarheid, een gespannen gevoel, een opgeblazen gevoel en buikpijn genoemd. Tijdens de perimenopauze worden vooral vermoeidheid, seksuele lusteloosheid en spier- en gewrichtspijn gerapporteerd. In de postmenopauze komen verminderde seksuele interesse, spier- en gewrichtspijn en slaapstoornissen het vaakst voor.
Hoewel vrouwen gemiddeld iets minder vaak een (zeer) goede gezondheid rapporteren, iets vaker burn-outklachten aangeven, hun werkvermogen iets lager beoordelen en iets meer verzuimen dan mannen, zijn deze verschillen klein en volgens het onderzoek niet relevant. Anders ligt dat bij vrouwen die regelmatig hormoongerelateerde gezondheidsklachten ervaren.
Deze vrouwen rapporteren aanzienlijk minder vaak een goede gezondheid, vaker burn-outklachten en een lager werkvermogen dan vrouwen zonder dergelijke klachten. Ook het verzuim ligt duidelijk hoger: ruim twee derde heeft in het afgelopen jaar verzuimd, met gemiddeld veertien verzuimdagen. Bijna één op de vijf van deze verzuimgevallen is direct gerelateerd aan hormonale klachten.
De helft van de vrouwen met hormoongerelateerde gezondheidsklachten ervaart belemmeringen in het werk. Bij vrouwen die regelmatig klachten hebben, geeft twee derde aan dat de klachten hun functioneren beïnvloeden. Zij geven aan minder werk te kunnen verzetten en hun taken minder goed te kunnen uitvoeren.
Ook presenteïsme komt veelvuldig voor: 67% van de vrouwen met regelmatige klachten blijft doorwerken ondanks de klachten. Daarnaast ervaren zij een hogere emotionele belasting en geven zij vaker aan zich terug te trekken op de werkvloer.
Regelmatige hormoongerelateerde klachten kunnen bovendien doorwerken in het loopbaanperspectief. Vooral vrouwen met regelmatige klachten hebben een somberder toekomstbeeld en zien minder mogelijkheden voor groei en ontwikkeling binnen hun werk.
Zes op de tien vrouwen met hormoongerelateerde gezondheidsklachten bespreken deze op de werkvloer. Dat gebeurt vooral met directe collega’s (43%). Het contact met leidinggevenden (10%) en bedrijfsartsen (2%) blijft beperkt. Bij vrouwen die regelmatig klachten ervaren, liggen deze percentages hoger: 19% bespreekt de klachten met een leidinggevende en 4% met een bedrijfsarts.
Tegelijkertijd verbergen veel vrouwen hun klachten bewust uit angst voor negatieve oordelen of gevolgen voor hun loopbaan. Eén op de vijf vrouwen vreest dat openheid over hormoongerelateerde klachten hun carrière kan schaden.
Opvallend is dat werknemers het taboe rond het onderwerp lijken te overschatten. Ruim 80% vindt dat hormoongerelateerde klachten bespreekbaar zouden moeten zijn op het werk, terwijl werknemers denken dat slechts 60% van hun collega’s daar zo over denkt.
Hoewel er ondersteunende regelingen bestaan, is de bekendheid ervan laag: slechts één op de tien werknemers kent deze regelingen. Daarnaast vindt 40% van de vrouwen en 25% van de mannen dat er ruimte is voor verbetering. Genoemd worden onder meer meer bewustwording bij leidinggevenden, flexibiliteit in werktijden, betere klimaatbeheersing in gebouwen en verbeterde voorzieningen in toiletruimtes.
Op basis van de onderzoeksresultaten formuleert TNO vier aanbevelingen:
Het onderzoek laat zien dat hormoongerelateerde gezondheidsklachten voor een grote groep werkende vrouwen een realiteit zijn. Vooral wanneer klachten regelmatig voorkomen, hangen ze samen met gezondheid, werkvermogen, verzuim en functioneren op het werk. Tegelijkertijd is er een duidelijke behoefte aan meer kennis, bespreekbaarheid en ondersteuning. Voor werkgevers, leidinggevenden en HR-professionals ligt er volgens de onderzoekers dan ook een belangrijke rol in het normaliseren van het gesprek en het creëren van een open en gezonde werkcultuur.
Veiligheidsnieuws is hét vakblad voor preventieadviseurs. Het bevat artikels, praktijkcases, nieuwe trends, onderzoeken … Het verschijnt 4 maal per jaar (72 pagina's) in maart, juni, september en december met een oplage van meer dan 8.000 exemplaren (6.500 print en 1.500 digitaal).
