Advies nr. 285 van de HRPBW: werkzaamheden in besloten ruimten
Nieuws

Advies nr. 285 van de HRPBW: werkzaamheden in besloten ruimten

De Hoge Raad voor Preventie en Bescherming op het Werk (HRPBW) brengt een positief advies uit over het ontwerp van koninklijk besluit dat de regelgeving voor werkzaamheden in besloten ruimten wil moderniseren.

  • 18 nov. 2026
  • Arbeidsveiligheid, Wetgeving

De Raad ondersteunt de verschuiving naar een meer doelgerichte regelgeving, waarbij een risicoanalyse centraal staat in plaats van gedetailleerde technische voorschriften. Hij vraagt wel om een aantal belangrijke verduidelijkingen en aanpassingen om de rechtszekerheid, de praktische toepasbaarheid en het beschermingsniveau van werknemers te garanderen.

Wat houdt de voorgestelde regelgeving in?

Het ontwerp van koninklijk besluit wil de bestaande bepalingen over besloten ruimten moderniseren en samenbrengen in een nieuwe titel 7 van boek III van de Codex over het welzijn op het werk.

Daarbij worden:

  • De bepalingen uit artikel 53 van het ARAB en de artikelen III.5-58 en III.5-59 van de Codex samengebracht.
  • De bestaande, gedetailleerde technische voorschriften vervangen door een meer doelgerichte aanpak.
  • Preventie en risicoanalyse de basis voor het bepalen van de nodige veiligheidsmaatregelen.
  • De regels beter afgestemd op verschillende sectoren, waaronder de chemische sector, de landbouw en de bouw.

Belangrijkste opmerkingen van de HRPBW

De HRPBW ondersteunt het ontwerp, maar formuleert een aantal algemene en specifieke opmerkingen.

A. Definitie van een besloten ruimte

De voorgestelde definitie kan volgens de Raad tot interpretatieproblemen leiden. De omschrijving omvat immers uiteenlopende arbeidsplaatsen met verschillende risicoprofielen.

B. Aard van de preventiemaatregelen

De Raad vraagt een duidelijk onderscheid tussen algemene verplichtingen en bijkomende maatregelen die afhankelijk zijn van de vastgestelde risico's.

Een belangrijk aandachtspunt zijn de atmosferische metingen. Er moet worden verduidelijkt wanneer deze verplicht zijn. Ze zijn immers niet altijd relevant wanneer uit de risicoanalyse blijkt dat er geen gevaarlijke atmosfeer aanwezig is of kan ontstaan. Tegelijk moeten de regels garanderen dat metingen wel degelijk worden uitgevoerd wanneer de risico's dat vereisen.

C. Verantwoordelijkheden en samenwerking

De voorgestelde regelgeving introduceert onder meer de functies van installatieverantwoordelijke en werkverantwoordelijke. De HRPBW vindt dat hun respectieve taken en verantwoordelijkheden onvoldoende duidelijk zijn.

D. Toezicht en noodsituaties

De werkverantwoordelijke moet één of meer toezichthouders aanduiden en ervoor zorgen dat zij voldoende opgeleid zijn.

De HRPBW vraagt om een duidelijk onderscheid te maken tussen de taken van de toezichthouder en die van de redder. Toezicht houden, incidenten detecteren, evacueren en een reddingsplan opstarten vereisen immers niet noodzakelijk dezelfde competenties.

De Raad staat positief tegenover het gebruik van technologische hulpmiddelen, zoals camera's, sensoren en systemen voor gasdetectie op afstand. Er moet wel worden verduidelijkt onder welke voorwaarden toezicht op afstand mogelijk is. Technologie mag in geen geval leiden tot een lager beschermingsniveau.

E. Opleiding en competenties

Werknemers mogen een besloten ruimte uitsluitend betreden wanneer ze daarvoor opgeleid zijn en de nodige informatie en instructies hebben ontvangen. De HRPBW vraagt daarnaast om de vereiste competenties van verschillende betrokken personen duidelijker vast te leggen. Werknemers moeten bovendien voldoende informatie krijgen over de specifieke risico's en, indien van toepassing, over de betekenis en gevolgen van atmosferische metingen.

F. Gezondheidstoezicht

Wanneer gezondheidstoezicht wettelijk vereist is, moet bij de beoordeling rekening worden gehouden met de bijzondere omstandigheden van werkzaamheden in besloten ruimten. Daarbij moet aandacht zijn voor de specifieke fysieke en psychische belasting en de bijzondere arbeidsomstandigheden.

G. Bepaling van toelaatbare concentraties

De HRPBW vraagt om artikel III.7-10 grondig te verduidelijken. Het ontwerp bevat bepalingen over concentraties van toxische en ontvlambare stoffen en zuurstof, atmosferische metingen, ventilatie en ademhalingsbescherming. De onderlinge samenhang en de volgorde waarin deze maatregelen moeten worden toegepast, zijn onvoldoende duidelijk.

H. Betrokkenheid van zelfstandigen

De voorgestelde regelgeving koppelt de rol van werkverantwoordelijke aan de werkgever van de werknemers die de werkzaamheden uitvoeren. De HRPBW vraagt te verduidelijken hoe de verantwoordelijkheden worden geregeld wanneer werkzaamheden geheel of gedeeltelijk door zelfstandigen worden uitgevoerd. Ook zelfstandigen kunnen immers risico's veroorzaken voor andere werknemers die op dezelfde arbeidsplaats aanwezig zijn.

I. Rol van het CPBW

De Raad stelt vast dat de rol van het Comité voor Preventie en Bescherming op het Werk (CPBW) in het ontwerp aanzienlijk beperkter is dan in de huidige regeling van artikel 53 van het ARAB. De HRPBW wil vermijden dat de betrokkenheid van werknemersvertegenwoordigers bij het preventiebeleid rond besloten ruimten hierdoor afneemt.

J. Duidelijkheid van de regelgeving

Het ontwerp bevat volgens de Raad te veel open en vage formuleringen, zoals 'zo toegankelijk mogelijk', 'zoveel mogelijk beperken', 'indien nodig' en 'snelle interventie'. Dergelijke begrippen kunnen tot uiteenlopende interpretaties leiden bij werkgevers, preventieadviseurs, werknemersvertegenwoordigers en inspectiediensten.

De HRPBW vraagt daarom om waar mogelijk objectieve en controleerbare criteria op te nemen. Bijkomende richtsnoeren, technische leidraden of een code van goede praktijk kunnen daarbij helpen.

K. Reddingsplan en interventiestrategie

Het ontwerp voorziet in een schriftelijk reddingsplan dat een snelle interventie mogelijk moet maken. De HRPBW vraagt om dit plan verder uit te werken, met bijzondere aandacht voor:

  • De coördinatie met externe hulpdiensten en de procedure om hen te contacteren.
  • Een aangepaste interventiestrategie voor elk mogelijk ongevallenscenario.
  • De veiligheid van de personen die de reddingsoperatie uitvoeren.
  • De mogelijkheid om een slachtoffer te redden zonder dat een hulpverlener de besloten ruimte moet betreden.

Besluit van de HRPBW

De HRPBW steunt de modernisering van de regelgeving over werkzaamheden in besloten ruimten en de keuze voor een aanpak op basis van risicoanalyse. Het positieve advies gaat echter gepaard met een reeks algemene en specifieke opmerkingen. De Raad vraagt vooral om de verantwoordelijkheden, preventiemaatregelen, competentievereisten, toezicht- en reddingsprocedures duidelijker te omschrijven.

De bestaande betrokkenheid van het CPBW mag daarbij niet worden verzwakt. Ook moet de regelgeving voldoende concrete criteria bevatten om een uniforme toepassing en een gelijkwaardig beschermingsniveau te garanderen. Het advies wordt nu overgemaakt aan de minister van Werk.

Meer informatie

Bron: Hoge Raad voor Preventie en Bescherming op het Werk

Gerelateerde opleidingen

Brand en brandpreventie

Brand en brandpreventie

  • Bouw, Brand, Wetgeving, Arbeidsveiligheid
  • Ondernemerscentrum Roeselare
  • In Company
  • Eén dag
  • € 420
Risico's herkennen en voorkomen bij Intern transport

Risico's herkennen en voorkomen bij Intern transport

  • Wetgeving, Mobiliteit, Arbeidsveiligheid
  • Logis Oudsbergen
  • In Company
  • Eén dag
  • € 310
Omgaan met asbest voor technisch personeel

Omgaan met asbest voor technisch personeel

  • Arbeidsveiligheid
  • HoGent - Campus Schoonmeersen
  • In Company
  • Eén dag
Machineverordening, machineveiligheid en LOTOTO

Machineverordening, machineveiligheid en LOTOTO

  • Veiligheidscultuur, Wetgeving, Arbeidsveiligheid
  • Anttec
  • In Company
  • 2 dagen
  • € 635

Veiligheidsnieuws

Veiligheidsnieuws is hét vakblad voor preventieadviseurs. Het bevat artikels, praktijkcases, nieuwe trends, onderzoeken … Het verschijnt 4 maal per jaar (72 pagina's) in maart, juni, september en december met een oplage van meer dan 8.000 exemplaren (6.500 print en 1.500 digitaal).

Gerelateerde artikels & podcasts

Nieuws

Unaniem gunstig advies uit over het ontwerp van KB dat de regels voor de keuring van stoomtoestellen wil aanpassen

De Hoge Raad voor Preventie en Bescherming op het Werk (HRPBW) brengt een unaniem gunstig advies uit over het ontwerp van koninklijk besluit dat de regels voor de keuring van stoomtoestellen wil aanpassen.
  • Wetgeving
  • 18 nov. 2026
Nieuws

Hoe kiest de welzijnsinspectie waar ze binnenstapt?

De Algemene Directie Toezicht op het Welzijn op het Werk (AD TWW) kan met haar huidige aantal inspecteurs niet alle 250.000 werkgevers in België bezoeken, ook niet gespreid over vijf jaar. Drie rode lijnen bepalen waar het helpen ophoudt, en een zelflerend systeem rangschikt werkgevers naar risico.
  • 18 nov. 2026

Schrijf je in voor onze nieuwsbrief

Schrijf je hieronder in op één of meerdere van onze nieuwsbrieven of verken eerste even onze voorbeelden.

Nieuwsbrief

Het laatste nieuws in de preventiewereld, inclusief tips & tricks, ...

Tweewekelijks

Vacatureflash

Overzicht van de nieuwe vacatures in de preventiewereld

Elke donderdag

Opleidingen

Prenne, opleidingen, provinciale activiteiten, ...

Wekelijks

Starters

Infomail waar we starters wegwijs maken in de preventiewereld

Driemaandelijks