Omvang en profiel van onderaannemingsketens bij ‘werken in onroerende staat’ in België

Project "Posting.Stat 2.0"

HIVA-Onderzoeksinstituut voor Arbeid en Samenleving (kortweg HIVA) coördineert momenteel het project “Posting.Stat 2.0”. Het project brengt een onderzoeksconsortium samen om bijkomende statistische evidentie over intra-EU detachering te rapporteren, dit door middel van het verzamelen en analyseren van nationale administratieve data. Het consortium bestaat uit 12 onderzoekspartners en 4 geassocieerde partners.

In 2024 publiceerde HIVA de in het kader van “Posting.Stat 2.0” de studie “Unravelling the subcontracting chain in construction works declaration of works in immovable property in Belgium”, die onderaannemingsketens kwantificeert.

Twee onderzoeksvragen

In deze paper worden twee onderzoeksvragen besproken:

• Wat is de samenstelling van onderaannemingsketen bij werken in onroerende staat in België, zowel verticaal (lengte) als horizontaal (breedte)?
• Wat is het profiel van onderaannemingsketens bij deze werken?

Om deze onderzoeksvragen te beantwoorden, werden administratieve gegevens uit de (gerapporteerde) ‘aangifte van werken’ van toepassing op werken in onroerende staat lopende in 2022 geanalyseerd.

Focus op vier aspecten

Deze paper richt zich op vier verschillende aspecten.

1. Vooreerst wordt de algemene samenstelling van de onderaannemingsketen geanalyseerd.
2. Vervolgens wordt de verticale dimensie onderzocht, namelijk hoe lang onderaannemingsketens zijn.
3. Nadien wordt de horizontale dimensie van naderbij bekeken, namelijk hoe breed onderaannemingsketens zijn.
4. Ten slotte wordt het land van vestiging van de ondernemingen die actief zijn in een onderaannemingsketen geanalyseerd.

Resultaten

1. Uit de resultaten blijkt dat de omvang van een onderaannemingsketen gerapporteerd in een aangifte van werken in onroerende staat beperkt is tot gemiddeld 5,6 hoofd/onderaannemers. Dit aantal groeit echter tot gemiddeld 17 hoofd/onderaannemers in onderaannemingsketens met een bedrag van € 500 000 of meer. Ongeveer 30% van de onderaannemingsketens op deze grote bouwwerven heeft zelfs 20 of meer onderaannemers in de keten. De grootste keten die in de aangiften van werken werd gemeld, bestaat uit 188 onderaannemers in totaal.
2. De gemiddelde lengte van een onderaannemingsketen is 2,2 niveaus (1 niveau van hoofdaannemers + 1,2 niveaus van onderaannemers) in het algemeen en 2,8 niveaus (1 niveau van hoofdaannemers + 1,8 niveaus van onderaannemers) voor onderaannemingsketens met een bedrag van € 500 000 of meer. Daarentegen heeft 39% van de ketens boven de drempel twee niveaus van onderaannemers en 20% zelfs drie of meer niveaus van onderaannemers. De langste keten die in de aangiften van werken werd gemeld, bestaat uit 7 niveaus van onderaannemers.
3. De horizontale dimensie geeft informatie over het aantal onderaannemers dat op elk verticaal niveau actief is. Zo zijn er gemiddeld 3,4 onderaannemers actief op niveau 2 en 5,1 op niveau 3 in het algemeen, terwijl het gaat om 9,4 onderaannemers op niveau 2 en 9 onderaannemers op niveau 3 in aangiften met een bedrag van € 500 000 of meer.
4. Bijna alle hoofdaannemers zijn gevestigd in België (97% bij aangiften van werken waarbij een bedrag van € 500 000 of meer van toepassing is). Van alle onderaannemers die actief zijn in de totale groep ketens is 20% buitenlands, en in ketens met een bedrag van € 500 000 of meer is 22% buitenlands. Als de onderaannemers buitenlands zijn, gaat het vooral om Poolse ondernemingen.

Meer informatie

Tijdens Prenne 73 in Leuven op 13 maart 2025 kan je de sessie "Detachering en sociale fraude in de bouw vanuit een wetenschappelijk oogpunt" volgen.

• Omvang en profiel van onderaannemingsketens bij ‘werken in onroerende staat’
• POSTING.STAT 2.0 | HIVA
• Unravelling the subcontracting chain in construction works declaration of works in; immovable property in Belgium
• Persbericht: Onderaannemingsketens in de Belgische bouwsector voor het eerst in kaart gebracht

Bron: Beswic, HIVA, KU Leuven