Klimaatextremen, zoals hittegolven, droogte, bosbranden en rivieroverstromingen, komen wereldwijd steeds vaker en in hevigere mate voor als gevolg van klimaatverandering. Nieuw onderzoek, onder leiding van de Vrije Universiteit Brussel (VUB), toont aan dat deze klimaatextremen momenteel al alle transportmodi in grote delen van Europa beïnvloeden. Wegen, spoorwegen, havens, binnenwateren en luchthavens lijden allemaal onder infrastructuurschade en verstoringen in de dienstverlening met nadelige gevolgen voor de gezondheid van reizigers.
Eerst werd er in de studie een analyse gemaakt van de impact van extreme weerfenomenen op transport de voorbije 20 jaar. Met die data in de hand, werd een projectie gemaakt voor de toekomst, door toekomstige klimaatscenario's toe te passen.
Enkele recente klimaatextremen resulteerden in miljarden euro’s aan economische schade, wat duidelijk de omvang van het probleem weergeeft. Zo was er de droogte van 2018 in de Rijn, waarbij waterstanden op een historisch dieptepunt kwamen te liggen en er ernstige verstoringen in het binnenvaartverkeer ontstonden. Dit zorgde alleen al in Duitsland voor een geschat economisch verlies van 2,4 miljard euro. Daarnaast zijn we nog maar net hersteld van een hittegolf, waarbij recordtemperaturen in juni ertoe hebben geleid dat spoorwegmaatschappijen in Frankrijk, België, Nederland, en het Verenigd Koninkrijk diensten moesten schrappen door gebrekkige verkoeling in treinen en verhoogd risico op schade aan het spoor (door uitzetting van bovenleidingen en spoorvervormingen).
Klimaatimpactmodellen
Na het oplijsten van verschillende voorbeelden van impact uit het verleden, hebben de onderzoekers gekeken naar wat we in de toekomst mogen verwachten van impact op transportmodi door wateroverlast, hittegolven, natuurbranden en droogte. Ze gingen daarbij uit van een scenario van 3 graden wereldwijde opwarming tegen 2100. Het is iets waar we in de huidige context, bij het huidige klimaatbeleid, op afstevenen.
Toch kan er nog heel wat goedgemaakt worden. Als de uitstoot van broeikasgassen snel naar beneden gaat, dan kan de opwarming van de aarde tegen het einde van de eeuw misschien nog op 2 graden gehouden worden in plaats van 3. Alle vormen van transport zouden daarbij een lagere impact ondervinden, berekenden de onderzoekers: "Halfweg deze eeuw kunnen de gemiddelde stijgingen in blootstelling al met 22 tot 30 procent worden verminderd."
Klimaateffecten zijn niet beperkt tot directe schade aan de infrastructuur. Vertragingen, afgesloten wegen of onderbrekingen in het passagiers- en goederentransport kunnen de toeleveringsketens beïnvloeden, net als de economische activiteiten en de volksgezondheid.
Wetenschappers roepen beleidsmakers nog maar eens op tot snellere actie en een snellere uitstootreductie. "Onze resultaten tonen dat aanpassing alleen wellicht niet voldoende zal zijn", zegt klimaatprofessor Wim Thiery (VUB) die meewerkte aan de studie. "Het stopzetten van de uitstoot veroorzaakt door het gebruik van fossiele brandstoffen zal de blootstelling aanzienlijk verminderen. Ambitieuze klimaatdoelen zijn essentieel om de betrouwbaarheid en de veerkracht van de Europese transportinfrastructuur te vrijwaren."
Veiligheidsnieuws is hét vakblad voor preventieadviseurs. Het bevat artikels, praktijkcases, nieuwe trends, onderzoeken … Het verschijnt 4 maal per jaar (72 pagina's) in maart, juni, september en december met een oplage van meer dan 8.000 exemplaren (6.500 print en 1.500 digitaal).
